ششمین همایش ملی ایرانشناسی با محوریت تاریخ، فرهنگ و هنر آذربایجانغربی به میزبانی دانشگاه ارومیه برگزار شد
ششمین همایش ملی ایرانشناسی استانها با موضوع «تاریخ، فرهنگ و هنر آذربایجانغربی» با همکاری بنیاد ایرانشناسی آذربایجانغربی، دانشگاه ارومیه و ۲۵ نهاد و مجموعه فرهنگی دیگر، با حضور مسئولان استانی، استادان دانشگاه، پژوهشگران و صاحبان اندیشه از سراسر کشور، به میزبانی دانشگاه ارومیه برگزار شد.
این همایش یکروزه در سالن شهید حسن باقری دانشگاه ارومیه برگزار شد و در جریان آن، ابعاد مختلف تاریخی، فرهنگی، هنری، اجتماعی و هویتی آذربایجانغربی از سوی استادان و پژوهشگران مورد بررسی قرار گرفت و تازهترین یافتههای علمی و پژوهشی در این حوزه ارائه شد.

رضا رحمانی، استاندار آذربایجانغربی، در این همایش با تأکید بر ضرورت شناخت و معرفی ظرفیتهای استان، اظهار کرد: آذربایجانغربی از ظرفیتهای بینظیری در حوزههای تاریخی، فرهنگی، هنری، گردشگری، کشاورزی، صنعت، معدن، مرز و تجارت برخوردار است و باید این توانمندیها را به فرصتهای واقعی سرمایهگذاری و توسعه تبدیل کرد.
وی با بیان اینکه یکی از مسائل اساسی استان، شناخته نشدن ظرفیتها و داشتههای آن بهصورت شایسته است، افزود: بر همین اساس، شعار «آذربایجانغربی را باید شناخت، شناساند و ساخت» مورد توجه قرار گرفته است و معرفی درست ظرفیتهای استان میتواند زمینهساز بهرهگیری از توانمندیهای آن در مسیر توسعه باشد.
استاندار آذربایجانغربی همچنین با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و تمدنی استان، از تخت سلیمان، تپه حسنلو، کلیساها، مساجد و روستاهای دارای پیشینه تمدنی بهعنوان بخشی از ظرفیتهای ارزشمند منطقه نام برد و گفت: بسیاری از این داشتهها هنوز آنگونه که شایسته است معرفی نشدهاند و میتوانند به فرصتهایی مهم برای توسعه گردشگری و اقتصادی استان تبدیل شوند.
رحمانی با تأکید بر اهمیت ششمین همایش ملی ایرانشناسی، تصریح کرد: این رویداد در راستای شناخت و معرفی ظرفیتهای آذربایجانغربی برگزار شده است و انتظار میرود نتایج پژوهشها و مقالات ارائهشده در اختیار مدیران، تصمیمگیران و برنامهریزان قرار گیرد و از سطح مطالعات و کتابها فراتر رفته و به برنامههای اجرایی و نتایج ملموس تبدیل شود.
وی وحدت و همزیستی اقوام و مذاهب را از سرمایههای مهم اجتماعی آذربایجانغربی دانست و اظهار کرد: این استان در سالهای اخیر توانسته است چهره واقعی خود را بهعنوان منطقهای برخوردار از امنیت، انسجام اجتماعی و همبستگی میان اقوام و مذاهب مختلف نشان دهد.

تاریخ، فرهنگ و هنر؛ سه رکن بنیادین هویت جامعه
محمود رضازاد، رئیس دانشگاه ارومیه، نیز در این همایش با تأکید بر نقش شناخت تاریخ و هویت فرهنگی در ترسیم آینده جوامع، گفت: تاریخ، فرهنگ و هنر سه رکن اساسی هویت یک جامعه هستند و شناخت گذشته میتواند مسیر تصمیمگیری و برنامهریزی برای آینده را روشن کند.
وی افزود: تاریخ به ما میگوید از کجا آمدهایم، فرهنگ نشان میدهد چگونه زندگی کنیم و هنر بیانگر ظرافت روحی، اندیشه و خلاقیت یک ملت است؛ از این رو شناخت این سه مؤلفه، نقش مهمی در شناخت هویت و مسیر آینده جوامع دارد.
رئیس دانشگاه ارومیه با اشاره به اهمیت اسنادپژوهی و مطالعه منابع تاریخی، خاطرنشان کرد: پژوهش در اسناد و آثار تاریخی باید در سیاستگذاریهای فرهنگی، اجتماعی، علمی و آموزشی جایگاه جدی داشته باشد و در تربیت نسل جوان نیز مورد توجه قرار گیرد.
رضازاد فرهنگ را یکی از مهمترین سرمایههای نامشهود جوامع عنوان کرد و گفت: توسعه پایدار صرفاً با اتکا به سرمایه اقتصادی، منابع طبیعی و زیرساختهای فیزیکی محقق نمیشود، بلکه سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، مسئولیتپذیری و هویت فرهنگی از عناصر مهم توسعه به شمار میروند.
وی در ادامه با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی آذربایجانغربی اظهار کرد: این استان را نمیتوان صرفاً یک موقعیت جغرافیایی یا مرز سیاسی دانست؛ بلکه این سرزمین در طول تاریخ، گذرگاه تمدنها، محل شکلگیری فرهنگها و عرصه همزیستی مردمانی با زبانها، باورها و سنتهای گوناگون بوده است.
رئیس دانشگاه ارومیه از تپه باستانی حسنلو، جام زرین حسنلو، مجموعه تخت سلیمان و کلیساهای تاریخی بهعنوان جلوههایی از میراث تمدنی استان یاد کرد و افزود: در کنار این آثار، بناها و یادگارهای دوره اسلامی و همچنین ظرفیتهای طبیعی استان، فرصتهای ارزشمندی برای توسعه مطالعات ایرانشناسی و گردشگری فرهنگی فراهم کردهاند.
رضازاد همچنین با اشاره به جایگاه شمس تبریزی در فرهنگ و تمدن ایران، از برنامهریزی دانشگاه ارومیه برای تبدیل این دانشگاه به مرکزی بینالمللی در حوزه شمسپژوهی خبر داد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، هنر را زبانی مشترک میان جوامع دانست و گفت: ارومیه و آذربایجانغربی از دیرباز از مراکز مهم هنر و خلاقیت بودهاند و ظرفیتهای هنری و فرهنگی این منطقه میتواند در معرفی هویت و میراث ایران به جامعه علمی و فرهنگی کشور و جهان مورد توجه قرار گیرد.

معاون پژوهشی بنیاد ایرانشناسی: ایرانشناسی نیازمند توجه جدی به ظرفیتهای استانی است
حمید بعیدینژاد، معاون پژوهشی بنیاد ایرانشناسی، نیز در این همایش با تأکید بر اهمیت شناخت ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی استانها، بر ضرورت تقویت مطالعات ایرانشناسی و بهرهگیری از ظرفیت دانشگاهها و مراکز علمی در این حوزه تأکید کرد.
وی برگزاری همایشهای علمی با محوریت استانها را زمینهای برای شناسایی و معرفی ظرفیتهای کمترشناختهشده تاریخی، فرهنگی و هنری و پیوند میان پژوهشهای دانشگاهی و مطالعات ایرانشناسی دانست.

شناخت هویت تاریخی و فرهنگی آذربایجانغربی؛ محور اصلی همایش
افشار کبیری، دبیر علمی ششمین همایش ملی ایرانشناسی، نیز در تشریح اهداف و ابعاد علمی این رویداد گفت: یکی از محورهای اساسی همایش، توجه به هویت ملی و شناخت جایگاه آذربایجانغربی در تاریخ و فرهنگ ایران است و تلاش شده ظرفیتهای کمتر شناختهشده استان در حوزههای مختلف مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.
وی افزود: تاریخ یک سرزمین تنها در بناها و محوطههای تاریخی خلاصه نمیشود و برای شناخت واقعی یک جامعه باید فرهنگ، شیوه زندگی، میراث معنوی، ادبیات، هنر و دیگر جلوههای زندگی اجتماعی مردم نیز مورد مطالعه قرار گیرد.
دبیر علمی همایش با اشاره به تنوع موضوعات مورد بررسی در این رویداد اظهار کرد: تاریخ و جغرافیا، هنر و جامعه، ادبیات و هویت از جمله محورهای اصلی همایش بوده و موضوعاتی همچون تاریخ فرهنگی ارومیه، نقش و جایگاه زنان در حیات اجتماعی و فرهنگی آذربایجانغربی، اسناد آرامگاه شمس تبریزی، یافتههای باستانشناختی مرتبط با دریاچه ارومیه، شاعران بیدیوان، فرش و هویت بومی، هنر عاشیقی، همگرایی اقوام و پیروان ادیان، پیوند حوزههای علمیه با علمای آذربایجان، نظام آموزشی منطقه و بازآفرینی میراث فرهنگی آذربایجان و ایران در عصر دیجیتال، در این همایش مورد توجه قرار گرفته است.
کبیری ادامه داد: ادبیات عامه، فولکلور، آداب و رسوم، بازیهای بومی و محلی، هنرهای سنتی، صنایع چوبی، جغرافیای طبیعی، مناطق روستایی و عشایری و شیوههای زندگی در این مناطق نیز از ظرفیتهایی هستند که در مطالعات ایرانشناسی آذربایجانغربی اهمیت دارند.
وی تنوع قومی و دینی استان را یکی دیگر از ظرفیتهای مهم آن دانست و گفت: در این همایش تلاش شده بر تداوم تاریخی همزیستی اقوام و پیروان ادیان مختلف تأکید شود و نشان داده شود که این تنوع فرهنگی بخشی از واقعیت تاریخی و اجتماعی ایران است.
دبیر علمی ششمین همایش ملی ایرانشناسی با اشاره به استقبال جامعه علمی از این رویداد اظهار کرد: بیش از ۲۰۰ مقاله علمی به دبیرخانه همایش ارسال شد که پس از بررسی و ارزیابی، ۱۳ مقاله بهعنوان آثار برگزیده انتخاب و در نشستهای تخصصی ارائه شد.
کبیری خاطرنشان کرد: هدف از برگزاری این همایش صرفاً ارائه مجموعهای از مقالات و برگزاری یک رویداد علمی نیست، بلکه تلاش شده زمینهای برای شناخت عمیقتر تاریخ، فرهنگ، هنر، جغرافیا و جامعه آذربایجانغربی فراهم شود و ظرفیتهای علمی و فرهنگی این استان بیش از گذشته در سطح ملی معرفی شود.
ششمین همایش ملی ایرانشناسی استانها با موضوع «تاریخ، فرهنگ و هنر آذربایجانغربی» در ادامه سلسله برنامههای علمی و پژوهشی حوزه ایرانشناسی برگزار شد و زمینهای برای گردهمایی استادان، پژوهشگران و صاحبنظران و تبادل دیدگاه درباره ابعاد مختلف هویت تاریخی و فرهنگی این استان فراهم آورد.